Nobel Ekonomi 2026 dan OPR: Apa Maksud 25 Mata Asas Dalam Ringgit

Isnin lalu, 12 Oktober 2026, Akademi Sains Diraja Sweden mengumumkan pemenang Hadiah Sains Ekonomi dalam kenangan Alfred Nobel, yang lebih dikenali sebagai Nobel Ekonomi. Hadiah itu dikongsi oleh Robert E. Hall dari Universiti Stanford dan Michael Woodford dari Universiti Columbia, kedua-duanya di Amerika Syarikat, atas sumbangan mereka kepada asas mikroekonomi bagi penstabilan makroekonomi. Nilai hadiahnya 12 juta kronor Sweden, dibahagi sama rata antara mereka berdua.

Tajuknya kedengaran berat, tetapi persoalannya biasa sahaja. Ekonomi naik dan turun. Ada tahun kerja mudah dicari dan harga naik dengan cepat, dan ada tahun perniagaan lembap dan ramai hilang pekerjaan. Sejak hampir seabad lalu, kerajaan dan bank pusat cuba meratakan turun naik ini. Apabila ekonomi lemah, kadar faedah diturunkan dan kerajaan berbelanja lebih. Apabila ekonomi terlalu panas, sebaliknya dilakukan.

Pada tahun 1970-an, cara itu seolah-olah tidak berfungsi lagi. Semasa krisis minyak, langkah yang sepatutnya mengurangkan pengangguran sebaliknya mencetuskan inflasi yang tidak terkawal, dan negara-negara Barat melalui sedekad pertumbuhan rendah, pengangguran tinggi dan inflasi tinggi sekali gus. Ramai mula percaya bahawa dasar penstabilan lebih banyak mendatangkan mudarat daripada manfaat.

Sumbangan Hall dan Woodford ialah membina semula model ekonomi dari bawah. Daripada bergantung pada hubungan statistik antara angka besar seperti inflasi dan pengeluaran, mereka bermula dengan keputusan isi rumah dan perniagaan: berapa banyak hendak disimpan, dan berapa harga hendak ditetapkan. Unsur terpenting dalam model mereka ialah orang ramai memandang ke hadapan. Isi rumah dan perniagaan membuat keputusan hari ini berdasarkan apa yang mereka jangka akan berlaku esok. Jadi apabila kerajaan atau bank pusat memaklumkan rancangannya, pengumuman itu sendiri sudah mula menggerakkan ekonomi. Menurut jawatankuasa hadiah, model jenis ini kini digunakan oleh bank pusat dan kerajaan di seluruh dunia.

Di Malaysia, alat utama Bank Negara ialah Kadar Dasar Semalaman, atau OPR. Kadarnya kini 2.75 peratus. Kali terakhir OPR diubah ialah pada 9 Julai 2025, apabila ia diturunkan daripada 3 peratus. Sepanjang 2026, Jawatankuasa Dasar Monetari Bank Negara mengekalkannya pada setiap mesyuarat: 22 Januari, 5 Mac, 7 Mei, 9 Julai dan 3 September. Mesyuarat terakhir tahun ini dijadualkan pada Khamis, 5 November 2026, dan kenyataan dasarnya dikeluarkan pada pukul 3 petang hari yang sama.

Perhatikan bahawa tarikh mesyuarat diumumkan lebih awal, dan setiap keputusan disertai kenyataan yang menerangkan sebabnya. Ini selari dengan idea dalam model Hall dan Woodford. Jika orang ramai bertindak berdasarkan jangkaan, bank pusat yang berterus terang tentang rancangannya dapat mempengaruhi jangkaan itu, dan bukan sekadar kadar faedah hari ini.

Perubahan OPR biasanya disebut dalam mata asas. Satu mata asas ialah satu perseratus daripada satu mata peratusan, jadi penurunan 25 mata asas pada Julai 2025 bermaksud 3 peratus menjadi 2.75 peratus. Di sini, perangkap yang kami tulis dalam panduan Bajet di cerdikcerdik.com/blog/cara-baca-bajet-2027 muncul semula. Itu penurunan 0.25 mata peratusan. Tetapi secara relatif, OPR turun kira-kira 8.3 peratus, kerana 0.25 ialah satu perdua belas daripada 3. Kedua-dua cara menyebutnya betul. Yang penting ialah tahu yang mana satu sedang digunakan.

Jadi berapa nilai 0.25 mata peratusan dalam ringgit? Ambil contoh pinjaman rumah RM300,000 selama 35 tahun pada kadar 4 peratus, dan andaikan kadar pinjaman itu naik atau turun sama banyak dengan OPR. Congak pantas dahulu. Satu peratus daripada RM300,000 ialah RM3,000, jadi suku peratus ialah RM750 setahun. Bahagi dengan 12, dan hasilnya lebih kurang RM62.50 sebulan.

Angka sebenar lebih kecil. Ansuran bulanan pada 4 peratus ialah kira-kira RM1,328.32. Pada 4.25 peratus, ia menjadi RM1,373.68. Bezanya RM45.36 sebulan, atau kira-kira RM544 setahun. Congak tadi terlebih kerana ia mengira faedah ke atas seluruh RM300,000, sedangkan baki pinjaman semakin kecil dari bulan ke bulan dan ansuran dikira semula untuk merangkumi seluruh 35 tahun. Namun sebagai anggaran had atas yang boleh dibuat dalam kepala dalam beberapa saat, RM62.50 sudah memberi gambaran yang betul: puluhan ringgit sebulan, bukan ratusan.

Sepanjang 35 tahun penuh, beza RM45.36 sebulan itu terkumpul menjadi kira-kira RM19,000. Sebab itulah perubahan yang kelihatan kecil dalam tajuk berita diberi perhatian begitu serius oleh peminjam, bank dan pasaran.

Satu lagi congak yang berguna ialah membandingkan kadar faedah dengan inflasi. Menurut Bank Negara, inflasi keseluruhan purata 1.8 peratus dalam tujuh bulan pertama 2026. OPR 2.75 peratus tolak 1.8 peratus memberi kira-kira 1 mata peratusan. Inilah yang dipanggil kadar faedah benar, iaitu kadar faedah selepas mengambil kira kenaikan harga. Idea yang sama terpakai bagi simpanan anda sendiri: kadar faedah simpanan tolak inflasi menunjukkan sama ada nilai simpanan itu benar-benar bertambah, atau sekadar mengikut kenaikan harga barang.

Model Hall dan Woodford penuh dengan matematik yang rumit, tetapi idea terasnya mudah: keputusan hari ini bergantung pada jangkaan tentang esok. Apabila Bank Negara mengumumkan keputusan OPR seterusnya pada 5 November, anda sudah boleh membuat congak sendiri, daripada mata asas kepada mata peratusan, daripada peratus kepada ringgit, dan daripada ringgit kepada ansuran bulanan. Untuk melatih kemahiran mengira peratus dengan pantas, cabaran harian di cerdikcerdik.com/math mengambil hanya beberapa minit sehari.